MENU Strona główna Kim jesteśmy Oferta Kariera Covid-19 pomoc prawna Aktualności Blog Kontakt

Wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku

Jeżeli zostałeś pozwany, sprawa została przegrana, wyrok jest prawomocny i wygląda na to, że musisz zapłacić, bo inaczej wkroczy komornik, to … nie tak szybko. Istnieje możliwość, aby postarać się uzyskać wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku. Jest to daleko idący wyjątek od reguły, że wyrok prawomocny podlega wykonaniu, niemniej w pewnych sytuacjach jest to możliwe. Stanowi o tym art. 388 kodeksu postępowania cywilnego.

Po pierwsze, wyrok musi być tego rodzaju, że jest możliwe złożenie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego. W procesie o zapłatę będą to zasadniczo sprawy, w których wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi minimum 50.000 zł.

Po drugie, na skutek wykonania orzeczenia stronie może być wyrządzona niepowetowana szkoda. W doktrynie prawniczej przyjmuje się, że pojęcie „niepowetowanej szkody” oznacza w szczególności brak dostatecznego majątku po stronie powoda, z którego pozwany mógłby uzyskać zwrot spełnionego dobrowolnie lub wyegzekwowanego świadczenia. Innymi słowy chodzi o uzasadnioną obawę, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, zwrot spełnionego świadczenia byłby nierealny lub wyjątkowo uciążliwy*. Chodzi tu np. stan majątkowy dłużnika, koszty, możliwość i długotrwałość procesu przywrócenia stanu poprzedniego (np. wycięcie drzew)**.

Sąd drugiej instancji nie działa z urzędu (sam z siebie), lecz na wniosek pozwanego, który przegrał proces. Wniosek nie podlega opłacie sądowej. Aby zdążyć przed wszczęciem egzekucji przez powoda istotne jest, aby złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku niezwłocznie po ogłoszeniu orzeczenia. Powód może skierować wyrok do komornika, gdy otrzyma z sądu odpis prawomocnego wyroku zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Jakkolwiek nie wynika to wprost z przepisów, sąd drugiej instancji nie powinien nadać wyrokowi klauzuli wykonalności przed rozpoznaniem naszego wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku (jeżeli przed nadaniem tej klauzuli wpłynął do sądu nasz wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku). Oczywiście, możliwe jest też złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku już po nadaniu klauzuli wykonalności czy też po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, jednak w takim przypadku działając opieszale podejmujemy ryzyko, że zanim sąd rozpozna nasz wniosek, komornik wyegzekwuje należność, zablokuje rachunek bankowy, czy też dokona innych negatywnych dla nas działań. Jeśli postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, ale nie jest zakończone, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania wyroku przez zawieszenie toczącego się postępowania egzekucyjnego (postanowienie SN z 9.06.2016 r., V CNP 4/16).

Sąd drugiej instancji w razie potrzeby może także uzależnić wykonanie wyroku od złożenia przez powoda stosownego zabezpieczenia (zależnego od okoliczności i przedmiotu wyroku), może również wstrzymać wykonanie wyroku sądu pierwszej instancji. Złożenie wniosku ma to istotne znaczenie, że do czasu upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wstrzymuje się z urzędu sprzedaż nieruchomości (na wniesienie skargi kasacyjnej zasadniczo mamy 2 miesiące od daty doręczenia orzeczenia sądu drugiej instancji z uzasadnieniem). W takim przypadku konieczne jest jednak uzyskanie odpowiedniego postanowienia sądu.

Możliwość wstrzymania wyroku odnosi się nie tylko do wyroków zasądzających kwoty pieniężne, ale również do innych orzeczeń podlegających wykonaniu, od których przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego.

Jakkolwiek uzyskanie wstrzymania wykonania wyroku może nie być takie proste, to może nierzadko być zbawienne, aby uchronić się przed szybką egzekucją i dać sobie kilkanaście-kilkadziesiąt dni na przygotowanie się do wykonania wyroku.

* W. Siedlecki [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 1, red. Z. Resich, W. Siedlecki, Warszawa 1975, s. 527.

** M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz, LEX 2021, komentarz do art. 388.

WRÓĆ